Kostenstijging in binnenvaartvervoer in 2025, grote onzekerheid voor 2026
Na jarenlange kostenstijgingen is de verwachting dat de kosten voor het vervoer per binnenvaart in 2026 zullen stabiliseren. Daarbij geldt dat er verschillen zijn in kostenontwikkeling per scheepstype, grootteklasse en inzetpatroon. Schepen die relatief veel vaaruren maken, bijvoorbeeld omdat ze worden gebruikt voor internationaal transport en volcontinu varen, kennen een lagere kostenontwikkeling dan schepen die worden ingezet op de binnenlandse markt. Dit alles hangt samen met de verwachte dalende kosten voor brandstof in 2026. Dit en meer blijkt uit de kostenrapportages voor de binnenvaart die recentelijk zijn geactualiseerd door Panteia in opdracht van Koninklijke Binnenvaart Nederland.
In 2025 nam de kostprijs voor binnenvaartvervoer toe
In 2025 namen de vervoerskosten voor binnenvaartondernemingen toe. Deze stijging was voornamelijk het gevolg van hogere kapitaalkosten, reparatie- en onderhoudskosten, arbeidskosten en verzekeringskosten. De kapitaalkosten namen toe door hogere rentekosten. Die zijn gebaseerd op het gemiddelde renteniveau van de afgelopen vijf jaar. De kosten voor reparatie en onderhoud namen toe door stijgende loonkosten bij werven, duurder materiaal en een grote vraag naar werfcapaciteit. Personeel in de binnenvaart is schaars en de combinatie van toegenomen vraag (meer transporten en nieuwbouwprojecten) met veel uittreders (pensionering) maakt dat geschikte arbeidskrachten moeilijk te vinden zijn. De verzekeringskosten namen toe doordat de schades groter zijn geworden. De brandstofkosten kenden in 2025 als enige kostensoort een dalende trend: -1,4%. Dit remde de totale kostenstijging, die varieerde van +1,4% tot +4,2%, afhankelijk van het type schip, het geografische gebied waarin het schip actief is en de exploitatiewijze. Worden brandstofkosten buiten beschouwing gelaten, dan was een kostenstijging waarneembaar van +4,4% tot +5,4%. Schepen die relatief veel vaaruren maken, bijvoorbeeld grote tankers en de duwvaart, kenden de laagste kostenstijging. In het bouwstoffenvervoer stegen de kosten met +2,9% tot +4,2%.
Kostenstabilisatie in het binnenvaartvervoer verwacht voor 2026
Voor 2026 is de verwachting dat de kosten voor vervoer per binnenvaartschip zullen stabiliseren, al is deze voorspelling nog zeer onzeker gezien de huidige geopolitieke ontwikkelingen. Daarbij zijn er verschillen per scheepstype, grootteklasse en inzetpatronen. Dit komt doordat de verwachte kostenstijgingen van kapitaal, verzekeringen, arbeid en reparatie en onderhoud gecompenseerd worden door de verwachte kostendaling van brandstof. Er wordt een totale kostenontwikkeling verwacht variërend van -1,5% tot +2,3%. In het bouwstoffenvervoer is de verwachting dat de kosten wel zullen stijgen, al is die stijging beperkt: +0,4% tot +2,2%.
Door de verwachte dalende brandstofprijzen (-5,9%) kennen schepen in de internationale markten in 2026 naar verwachting in totaal een lagere kostenstijging dan schepen actief op de binnenlandse markt. Bij vervoer over korte afstanden zijn de arbeidskosten bepalender voor de uiteindelijke prijs van het vervoer, terwijl bij langere afstanden het aandeel van de brandstofkosten in de totale kosten juist toeneemt. Door het toenemende personeelstekort stijgen de arbeidskosten in de binnenvaart al jaren.
In de binnenvaart wordt gebruikgemaakt van diverse contractvormen. Binnenvaartondernemers die hun schip verhuurd hebben en langdurige vervoerscontracten kennen, krijgen opslag op de afgesproken prijs afhankelijk van de hoogte van de brandstofprijzen. Voor hen is de kostenontwikkeling exclusief brandstof van belang. Daar wordt voor 2026 een kostenstijging verwacht: van 3,0% tot 4,3%.
Rapporten
In samenwerking met Koninklijke Binnenvaart Nederland zijn de rapporten beschikbaar gemaakt. De rapporten kunnen worden besteld via de webshop van Panteia of via e-mail (w.mars@panteia.nl).
Er is een algemeen rapport beschikbaar waarin doorrekeningen zijn gemaakt voor diverse segmenten (motorvrachtvaart, duwvaart, tankvaart, containervaart, koppelverbanden). Daarnaast is er een gedetailleerd rapport beschikbaar over de zand- en grindvaart. Dit rapport beschrijft de kostenstructuur in absolute bedragen en de (verwachte) ontwikkeling voor deze deelmarkt.
