CCAM-ERAS-slotbijeenkomst markeert afronding van twee jaar onderzoek naar geautomatiseerde mobiliteit
Op 9 juni vond in Brussel de slotbijeenkomst van het CCAM-ERAS-project plaats. Onderzoekers, beleidsmakers, vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en andere stakeholders kwamen samen om de toekomst van Connected, Cooperative and Automated Mobility (CCAM) te bespreken.
Met deze bijeenkomst kwam een einde aan een tweejarig onderzoeksprogramma naar de maatschappelijke, technische en arbeidsmarkteffecten van opkomende zelfrijdende technologieën. Het consortium, onder leiding van Panteia, bracht partners samen met expertise op het gebied van economie, wegbeheer, mobiliteit, technologie, vaardigheden en toegepast onderzoek. De onderzoeksresultaten zijn bedoeld om beleidsmakers, bedrijven en andere stakeholders te ondersteunen bij besluitvorming over beleid, arbeidsmarkt, vaardigheden en investeringen, nu CCAM-technologieën zich verder ontwikkelen en steeds dichter bij grootschalige toepassing komen.
De bijeenkomst vond plaats in Comet-Louise in Brussel en bood de gelegenheid om de belangrijkste onderzoeksresultaten te presenteren en hierover in gesprek te gaan met stakeholders. Op het programma stonden sessies over de huidige stand van zaken rondom CCAM, de sociaaleconomische effecten van geautomatiseerde mobiliteit, toekomstige vaardigheden, noodzakelijke beleidsmaatregelen en de roadmap en aanbevelingen van het project.
Een belangrijke boodschap van de dag was dat CCAM niet uitsluitend moet worden gezien als een technologische ontwikkeling, maar als onderdeel van een bredere transitie die mobiliteitssystemen, werkgelegenheid, vaardigheden, steden en overheden raakt.
Een van de centrale discussies ging over de gevolgen van CCAM voor de arbeidsmarkt. Projectpartners van ITS Norway en Cambridge Econometrics gingen samen met vertegenwoordigers van Uber, de Vrije Universiteit Brussel en de International Road Transport Union in gesprek over de impact van automatisering op transportberoepen in Europa.
De discussie maakte duidelijk dat CCAM banen waarschijnlijk eerder zal veranderen dan vervangen. In plaats van directe grootschalige werkgelegenheidsverliezen zal de transitie vooral leiden tot veranderingen in werkzaamheden, nieuwe functieprofielen, minder vacatures in bepaalde beroepen en een geleidelijke vervanging via pensionering, met name onder chauffeurs.
Daarnaast werd benadrukt dat de bestaande tekorten aan chauffeurs het verhaal veranderen. In zowel goederen- als personenvervoer kan automatisering deels een oplossing bieden voor moeilijk vervulbare of eentonige rijtaken, in plaats van een volledig bezette beroepsgroep te verdringen. Tegelijkertijd zullen de effecten verschillen per werknemer, regio en sector, met uiteenlopende gevolgen voor lokale vervoersbedrijven, mkb-ondernemingen, platformwerkers, beroepschauffeurs en openbaarvervoerbedrijven.
Panteia leidde ook een paneldiscussie over de arbeidsmarkttransitie en de vaardigheden die nodig zijn voor CCAM. Projectpartners van Panteia en CINOP gingen samen met vertegenwoordigers van Einride, de Swedish Transport Agency en Rich Autonomy GmbH in op de belangrijkste vaardigheidslacunes, de voorbereiding van de beroepsbevolking en de rol van overheden en bedrijven bij het ondersteunen van deze overgang.
Een belangrijke conclusie was dat de benodigde vaardigheden voor CCAM verder gaan dan alleen technische kennis. De uitdaging ligt niet uitsluitend bij ingenieurs, softwareontwikkelaars of technische specialisten, maar ook bij professionals die technologie, operatie, veiligheid, regelgeving en governance met elkaar kunnen verbinden.
Ook bestaande functies in de gehele waardeketen zullen veranderen. Chauffeurs, monteurs, wagenparkbeheerders, verzekeraars, medewerkers op het gebied van regelgeving en overheden zullen nieuwe competenties nodig hebben naarmate voertuigen steeds autonomer, beter verbonden en meer softwaregestuurd worden.
Daarnaast werd het belang benadrukt van meer geharmoniseerde opleidingen, certificering en samenwerking binnen Europa. Praktijkgerichte, modulaire opleidingen, grensoverschrijdende erkenning van kwalificaties en intensievere samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs, overheden en beleidsmakers werden genoemd als belangrijke bouwstenen voor de toekomstige ontwikkeling van vaardigheden.
Een ander belangrijk thema was de rol van steden en overheden bij de invoering van CCAM. Projectpartners van Rupprecht Consult GmbH gingen hierover in gesprek met vertegenwoordigers van de Europese Commissie, Eurocities en het Remote Connector-project.
De deelnemers benadrukten dat investeringen in vaardigheden gebaseerd moeten zijn op feiten en niet op aannames. Voordat op grote schaal wordt geïnvesteerd in om- en bijscholing, moeten beleidsmakers eerst goed inzicht hebben in welke vaardigheden daadwerkelijk nodig zijn, waar tekorten zullen ontstaan en welke werknemers, bedrijven en instellingen het meest worden geraakt.
Daarnaast werden steden en overheden gezien als cruciale partijen om ervoor te zorgen dat CCAM bijdraagt aan veilige, duurzame, inclusieve en betaalbare mobiliteit. Via aanbestedingen, stimulerend beleid en een gestructureerde dialoog met vervoerders kunnen zij de invoering van CCAM afstemmen op lokale behoeften en maatschappelijke doelstellingen.
Ook werd benadrukt dat een eerlijke transitie niet alleen vraagt om investeringen in de vaardigheden van werknemers, maar ook om versterking van de capaciteit van publieke instellingen. Overheden en lokale beleidsmakers zullen eveneens nieuwe kennis en middelen nodig hebben, onder meer op het gebied van juridische kaders, datamanagement, digitale vaardigheden, aanbestedingen en remote operations.
De slotbijeenkomst vormde een passende afsluiting van twee jaar intensieve samenwerking en onderzoek. Voor Panteia, als coördinator van het consortium, bood het evenement een waardevolle gelegenheid om de belangrijkste onderzoeksresultaten samen te brengen en te bespreken hoe deze kunnen bijdragen aan toekomstig beleid en arbeidsmarkt- en vaardighedenvraagstukken.
De discussies maakten duidelijk dat, hoewel het CCAM-ERAS-project is afgerond, de onderzochte vraagstukken alleen maar relevanter worden. Naarmate geautomatiseerde mobiliteit zich verder ontwikkelt, zal Europa behoefte houden aan beleid dat is gebaseerd op feiten, nauwe samenwerking tussen stakeholders en een duidelijke focus op technologische ontwikkelingen die bijdragen aan maatschappelijke waarde, goed werk en inclusieve mobiliteit.
Panteia bedankt alle projectpartners, sprekers, panelleden en deelnemers die de afgelopen twee jaar hebben bijgedragen aan de slotbijeenkomst en aan het bredere CCAM-ERAS-project.
Meer informatie over het project en de onderzoeksresultaten is beschikbaar via: https://ccam-eras.org/
