De toekomst van het modal shift-beleid in het Europese goederenvervoer
We delen graag de resultaten met u van ons onderzoek voor de European Automobile Manufacturers' Association (ACEA), uitgevoerd samen met Transport & Mobility Leuven (TML), waarin is onderzocht of het EU modal shift-beleid nog steeds doelmatig is in een tijdperk van emissievrije vrachtwagens.
Al tientallen jaren is het Europese goederenvervoerbeleid erop gericht om goederenvervoer te verplaatsen van de weg naar spoor en binnenvaart. Onze analyse laat zien dat deze aanpak, ondanks aanhoudende doelstellingen en investeringen, in de praktijk slechts beperkte veranderingen in de goederenstromen heeft opgeleverd. Tegelijkertijd verandert het systeem door snelle technologische ontwikkelingen. Emissievrije vrachtwagens, digitalisering, automatisering en AI veranderen zowel de kostenstructuren als de milieuprestaties van de verschillende modaliteiten.
Het onderzoek combineert EU-gegevens over de modal split, een gedetailleerde analyse van kostenstructuren in verschillende lidstaten, en een beoordeling van externe kosten en infrastructuurinvesteringen op Europees niveau. Naast dit kwantitatieve onderzoek hebben wij interviews uitgevoerd met toonaangevende academici, vertegenwoordigers van verladers en sectorexperts om aannames te toetsen aan deskundige inzichten in de operationele praktijk.
Onze analyse toont aan dat spoorvervoer structureel duurzamer blijft, maar dat de concurrentiepositie vaak wordt beperkt door capaciteitsknelpunten, de dichtheid van terminals, grensoverschrijdende coördinatie en betrouwbaarheidsproblemen. Tegelijkertijd vermindert de geleidelijke elektrificatie van het wegvervoer de externe kosten op het gebied van klimaat en luchtverontreiniging aanzienlijk. Dit zal naar verwachting de relatieve kostendynamiek veranderen, met name naarmate batterijtechnologie verder ontwikkeld wordt en energiesystemen verduurzamen. De belangrijkste conclusie van dit onderzoek is dat modal shift geen doel op zich zou moeten zijn. In plaats daarvan zou het beleid zich moeten richten op een eerlijke beprijzing van externe kosten voor alle modaliteiten, gerichte en goed ontworpen investeringen en het faciliteren van marktgedreven keuzes die zowel efficiëntie als duurzaamheid ondersteunen.
Bij Panteia zijn wij trots dat wij aan dit onderzoek hebben mogen bijdragen en onze expertise op het gebied van goedereneconomie, kostenanalyse en beleidsevaluatie hebben kunnen inzetten in een gezamenlijke inspanning met TML.
Het volledige (Engelstalige) rapport, The rationale for modal shift policy in the era of zero-emission trucks, is hier te downloaden.
