Beleidsevaluatie Interbestuurlijke Datastrategie
In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verzorgde Panteia een beleidsevaluatie van de Interbestuurlijke Datastrategie (IBDS). Het hoofddoel van deze strategie is om datagedreven samenwerking in het openbaar bestuur te versterken. Dit databeleid voor de hele overheid ondersteunt overheidsorganisaties om op verantwoorde wijze gezamenlijk data in te zetten voor maatschappelijke opgaven. De IBDS kwam interbestuurlijk tot stand en werd op 18 november 2021 aangeboden aan de Tweede Kamer. De beleidsevaluatie keek naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van de IBDS in de periode 2021-2025.
De centrale onderzoeksvraag voor de beleidsevaluatie was: “Welke conclusies kunnen worden getrokken over de (voorwaarden voor) doeltreffendheid en doelmatigheid van de IBDS-activiteiten in de periode 2021-2025?”. Deze hoofdvraag is benaderd vanuit een aantal aspecten:
- Beleidstheorie – in de onderzochte periode is de beleidstheorie verdiept en geconcretiseerd. De IBDS heeft zich primair ontwikkeld tot stelselprogramma dat voorwaarden schept voor verantwoord datagebruik.
- Doelen – Belangrijke fundamenten en bouwstenen zijn gerealiseerd, maar voortgezette inspanningen, bredere adoptie en langere doorlooptijd zijn nodig voor een volledige realisatie van de beleidsdoelen. Belemmerende factoren zijn culturele factoren, een beeldvorming van de IBDS als complex, juridische onzekerheid, onvoldoende duidelijkheid over governance en mandaat rond interbestuurlijke datadeling en capaciteitsschaarste, grote verschillen in datavolwassenheid en versnipperde datahuishouding bij de betrokken bestuurslagen.
- Uitvoeringskwaliteit - de uitvoeringskwaliteit aan de “stelselkant” is overwegend degelijk en lerend, maar de verankering en doorwerking naar de breedte van het openbaar bestuur zijn nog beperkt.
- Draagvlak - Per saldo is sprake van een stevig principieel draagvlak, maar de structurele verankering in prioriteiten, middelen en dagelijks handelen is nog kwetsbaar.
- Doeltreffendheid en doelmatigheid – De doeltreffendheid van de IBDS ligt vooral in het creëren van randvoorwaarden en bouwstenen voor verantwoord datagebruik. Die helpen organisaties om stappen te zetten in hun datavolwassenheid en interbestuurlijke gegevensdeling, alhoewel deze effecten ongelijk verdeeld zijn over bestuurslagen en factoren en sterk variëren per type activiteit en type organisatie. De doelmatigheid is redelijk maar kent verschillende belemmerende factoren, waardoor hiervan pas op langere termijn een goede beoordeling mogelijk zal zijn.
Op basis van de bevindingen biedt het rapport aanbevelingen om de IBDS te versterken en toekomstbestendig te maken. Die omvatten onder meer differentiatie naar type organisatie en datavolwassenheid, het vereenvoudigen en versterken van de governance en overlegstructuren rond de IBDS en een focus op generieke, schaalbare bouwstenen en opschaling van wat werkt.
Het volledige rapport vindt u hier: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2026/01/07/beleidsevaluatie-interbestuurlijke-datastrategie-ibds
